Voor het stadhuis staat een monument van Eise Eisinga. Om aan te tonen dat de aarde niet zou vergaan, doordat verschillende planeten te dicht bij elkaar stonden, zoals beweerd werd, bouwden hij in 1774 een planetarium in zijn woonkamer. Hij liet zien hoe de banen van de verschillende planeten lopen en hoe planeten zich ten opzicht van elkaar verhouden. Het planetarium van Eise Eisinga is het oudste nog werkende planetarium ter wereld. Door middel van tandwielen draaien de planeten minuscuul om elkaar. Het is verbazingwekkend hoe hij in die tijd er in slaagde het planetarium zo nauwkeurig na te maken. Begin 1800 kreeg hij bezoek van Koning Willem I. De eerste koning van de Nederlanden was zo onder de indruk dat hij de staat het planetarium liet aankopen. Later ging het over in de handen van de stad Franeker. Hierdoor kan tot vandaag het planetarium getoond worden aan publiek. Met verbazing kijk ik naar het plafond in de kleindecwoonkamer. Ik zijde zon en de aarde. Ook de andere planeten zijn aangegeven. Een mechanisme geeft de exacte datum aan. Het jaartal staat op een plank die ieder jaar verschoven wordt. Iedere twintig jaar moeten de jaartallen op de plank aangepast worden. Eise heeft een uitvoerige beschrijving gemaakt hoe men zijn planetarium moest onderhouden. Hoe bijzonder!

De veerboot van de firma Doeksen vaart voorzichtig de vaargeul in naar de haven van Terschelling. Het schip manoeuvreert tussen de zandbanken door. Langzaam komt het eiland Terschelling dichterbij. De vuurtoren, de Brandaris, steekt boven het dorpje West Terschelling uit. De Brandaris is de oudste nog werkende vuurtoren van Nederland. De toren werd in 1594 gebouwd in hetzelfde jaar waar Willem Barentz aan zijn eerste tocht begon. Eerder gebruikte men vuurbakens. Ook werd een toren van Sint Brandarius gebruikt om schepen te leiden. De eerste vuurtoren stortte in zee, doordat het eiland aan de westzijde afkavelde. Uiteindelijk besloot men tot de bouw van de 52,5 meter hoge toren. Deze toren doet nog altijd dienst om de scheepvaart de juiste richting te wijzen.

Voor veel toeristen is Harlingen alleen het vertrekpunt naar de eilanden Vlieland en Terschelling. Het stadje heeft echter zoveel meer te bieden. De stad heeft zich in 1157 ontwikkeld rond het klooster Ludingakerke in het dorp Almenum. Door grachten te graven rond het klooster speelde het klooster en de stad een belangrijke handelsfunctie. In 1234 kreeg Harlingen stadsrechten. In de zestiende eeuw werd de stad uitgebreid met de Noorderhaven en later ook de Zuiderhaven. Prachtige gildenhuizen, kapiteinswoningen en pakhuizen verrezen langs de havens. Het stadhuis van Harlingen is nog altijd het mooiste pand langs de Noorderhaven.

Wandelen door het Friese landschap. Vandaag wandel ik een etappe van het Groot Frieslandpad. Een wandeling van Workum naar Sneek. Workum heeft in 1399 stadsrechten gekregen en behoort daarmee tot de Friese elf steden. De wandeling start aan de Merk, het centrale plein van de stad. Hier staat het voormalige stadhuis, de oude waag en de Sint Gertrudiskerk. Net buiten Workum wandel ik het Brekkenpad op. Een smal pad dwars door een natuurgebied. Links van mij moerassige rietvelden, rechts meren afgewisseld met riet. Een ideale plek voor vogels. Net onder Blauwhus start een Kerkepad. Een smalle strook dwars door de weilanden. Het pad wordt duidelijk niet vaak gebruikt. Het is modderig en staat soms zelfs onder water. Het is echter een schitterend pad van kerkdorp naar kerkdorp. Het laatste stukje loopt van IJlst naar Sneek. Ik passeer molden de Rat. Na zeven uur wandelen loop ik Sneek weer binnen. Ik heb bijna dertig kilometer gelopen. Op een terras bestel ik een bier. Heerlijk.

Stavoren is een Voormalige Hanzestad. De stad kreeg als eerste Nederlandse stad stadsrechten. Hiermee is de stad ook een van de elf Friese steden. Tot 1979 heette de stad Staveren. In dat jaar besloot men de naam te veranderen in Stavoren omdat dit vooral herkenbaarder was. In de haven staat het Vrouwtje van Stavoren. Het standbeeld van de weduwe kijkt over zee. Het verhaal gaat dat zij een rijke vrouw was, maar alles verloor. Zij kijkt over de zee naar de terugkomst van de vissersvloot. Ook het tien kilometer noordelijker gelegen Hindeloopen is een van de Friese elf steden. Met 870 inwoners behoort het tot een van de kleinste steden. In het kleine centrum zijn veel bezienswaardigheden. Het voormalige stadhuis, de oude vissershaven en de Hindeloopen sluis. Het is heerlijk door de smalle straatjes te dwalen.

De waterpoort van Sneek is het symbool van de stad. De poort bestaat uit twee achtkantige torenspitsen, met daartussen een brug over de vaart. De poort is in 1492 gebouwd als onderdeel van de stadsmuur om Sneek. In 1613 verviel de militaire functie van de poort en werd de poort verbouwd. Bij deze verbouwing kreeg de poort haar huidige uiterlijk. De binnenstad van Sneek bevindt zich binnen de stadsgrachten. Het oudste gebied ligt rondom de terp waarop de Martinikerk staat. De eerste bouw van deze kerk dateert uit de tiende eeuw. Sneek is de eerste plaats van de vakantie door Friesland en Groningen van Marco en mij. De komende dagen zal ik jullie via berichtjes (ik stuur ze niet allemaal per mail door) op de hoogte houden uit het hoge noorden.

In 1867 werd de opdracht gegeven op Fort de Vechten te bouwen nabij het huidige Bunnik. Het fort diende als verdediging van Utrecht. Het fort moest één van de hoger gelegen doorgangen verdedigen tussen de waterlinie. In het fort bezoek ik het Waterliniemuseum. Uitgelegd wordt hoe de Nederlanden beschermd konden worden met een netwerk van polders. Bij een aanval kon men de polders onder water zetten. Net genoeg om geen manschappen door te laten en net te weinig om scheepvaart mogelijk te maken. Op de doorgangen tussen de polders verrezen forten. Ook tijdens de Eerste Wereldoorlog was de nieuwe waterlinie een stevig wapen. Waarschijnlijk droeg de angst voor deze lastig te overwinnen linie bij dat de Nederlandse neutraliteit tijdens de oorlog stand hield. Ik sluit mijn museumbezoek af met een virtuele parachutesprong. Ik neem plaats in een stoeltje en krijg een VR bril op. Even later waan ik mij op grote hoogte zwevend in de lucht. Onder mij zie ik hoe de waterlinie werkte en hoe het water over het land stroomde. Een leuke en leerzame ervaring.

Direct wanneer ik het station uit loop, zie ik het kasteel van Woerden staan. Het kasteel werd in 1415 in opdracht van Hertog Jan van Beieren gebouwd. Tegenwoordig is het in gebruik als restaurant. Het kasteel vormde samen met de vestingmuren en de gracht de verdediging van de stad. In het oude centrum staan nog veel oude panden. Het voormalige stadhuis is waarschijnlijk het mooiste gebouw van Woerden. Het dateert uit 1501 en is gebouwd in laat Gotische stijl. Tegenwoordig is het Stadsmuseum gevestigd in dit historische pand. De Petruskerk aan het kerkplein is door de eeuwen heen verschillende keren verwoest door brand. De huidige vorm dateert uit 1675. Achter de watertoren ligt het park aan de singel. In een hoekje ligt de Joodse begraafplaats. Na een uurtje heb ik de hoogtepunten van Woerden bekeken. Een verrassend leuke stad.

Het meeste noordelijke deel van het Hollands kustpad loopt van Callantsoog naar Den Oever. De route loopt tussen de weilanden door en over grasdijkjes. Door de regen vannacht is het hoge gras nat. Mijn schoenen blijven niet droog. De omgeving is prachtig. Ik passeer de vlotbrug van ’t Zand. Ik stop speciaal even om te kijken hoe de brug werkt. Twee pontons schuiven onder de oprijplaten. Een voorbijgangster legt uit dat men in de 19de eeuw niet zo’n grote overspanning kon maken. Met pontons kon het wel. De houten exemplaren zijn inmiddels vervangen door stabielere varianten. Halverwege de route kom ik in Ewijcksluis. Hier ligt een gezellig hotel waar ik overnacht. De volgende dag wandel ik langs de oevers van het Amstelmeer. Enkele schapen kijken verschrikt op wanneer ik passeer. Het laatste stukje naar Den Oever loopt over de dijk van de Wieringermeer. Rechts van mij die ik de polder, links zie ik de Waddenzee.

Grappig eigenlijk. Amersfoort, ik ben er zo vaak langs gereden, maar nog nooit in het centrum van de stad geweest. Direct wanneer ik de gracht van de oude binnenstad over steek zie ik de 98 meter hoge Onze Lieve Vrouwetoren. Ik volg het water naar de Koppelpoort. Deze poort was vroeger onderdeel van de stadsmuur. Het water van de Eem rivier stroomde onder de poort door. Via de Havik met veel oude huizen kom ik op de Groenmarkt. Terrassen worden net opgebouwd naast de Sint-Joris kerk. Ik loop om de kerk en kom in de Langstraat. Aan het einde van deze winkelstraat staat de Kamperbinnenpoort. Minder indrukwekkend als de Koppelpoort, maar zeker de moeite waard. In de wijk achter de poort ligt het hofje van Puth. Tuinmannen zijn net met het onderhoud van de tuin bezig. Ze hebben nog wel wat te doen. Ik voel mij een beetje schuldig dat ik niet gezien had dat ze al twee dagen in de tuin gewerkt hebben. Ik loop door naar de stadsmuur. Een deel van de tweede stadsmuur is hier bewaard gebleven. Via de muurhuizen, huizen gebouwd op de restanten van de eerste stadsmuur loop ik weer terug. Met het passeren van een poortje onder één van de muurhuizen sluit ik mijn stadswandeling door Amersfoort af. Een leuke en verrassende stad

Stadhouder Willem III kocht in 1684 het Middeleeuwse kasteel Het oude Loo. Toen hij enkele jaren later koning van Engeland werd, liet hij het paleis uitbreiden en de paleistuin aanleggen. Tot 1975 was het paleis eigendom van de Koninklijke familie. Sinds 1984 is het paleis als museum te bezichtigen. Het museum is momenteel voor een grootschalige renovatie gesloten. De paleistuin is wel open. De tuin is symmetrisch aangelegd met goed onderhouden perkjes, waterpartijen en beelden. Een Holland classicistisch ontwerp met Franse invloeden. De tuin is echt paleis waardig. Gouden beelden bij de fonteinen weerspiegelen in het zonlicht. Bij de colonnades, twee half rond boogoverkappingen, wordt muziek gespeeld. Achter de paleistuin, ligt het paleispark. We volgen de Oranje wandeling rond het meer. Langs de route passeren we een badhuis en een theehuis uit de tijd van Koning Willem I.

Een weekendje in een van de oudste steden van Nederland: Deventer. Al sinds de tiende eeuw speelt de Hanzestad een belangrijke rol in de handel. Het historische centrum van Deventer telt talrijke historische gebouwen. Het centrum van de stad is de Brink. Dominant staat op dit marktplein de Waag. Het Waaggebouw is in 1528 gebouwd met restanten van twee veroverde forten aan de overzijde van de IJssel. Wij overnachten in het centrum in het voormalige St Josef ziekenhuis. De R.K. Pastorie hielp vanaf de 16de eeuw arme mensen wanneer ze ziek waren. Dit groeide uit tot een heus ziekenhuis. In 1897 besloot men de pastorie af te breken en te vervangen door het huidige gebouw. Sinds begin deze eeuw is het historische gebouw een hotel. Wat is er nu mooier dan overnachten midden in Deventer. Tijdens de stadswandeling door het centrum bekijken we het station, de oude begraafplaats, verschillende gildehuizen en de Botermarkt. Net achter de Botermarkt ligt de Proosdij, het oudste stenen huis van Nederland.

Het is Pasen 2021 en Nicolette en ik hebben een hotelletje in Oostkapelle geboekt voor de Paasdagen. Vrijdag middag rijden we zuidwaarts. Op de weg is duidelijk te merken dat meer mensen er op uit trekken. Vlak voor Oostkapelle stoppen we even op het eiland Neeltje Jans. Vanaf het eiland hebben we zicht op de Oosterscheldekering. Er staat flink wat wind, maar niet genoeg om de kering te sluiten. Het hotel ligt tegen de duinen aan de rand van Oostkapelle. We wandelen naar het centrum van het dorpje. Zaterdag gaan we wandelen door de natuur rond Oostkapelle op Walcheren. We verblijven vlak bij het strand. Over het strand lopen we naar het natuurgebied Oranjezon. Aan de andere zijde van Oostkapelle wandelen we rond het kasteel Westhove. Na vijf uur lopen zijn we weer bij het hotel. In de namiddag bezoeken we Domburg. We verkennen het plaatsje aan de hand van de Piet Mondriaan wandeling. De kunstenaar verbleef vroeger regelmatig in Domburg. Paaszondag gaan we naar Middelburg. Het is nog goed te zien dat de stad vroeger een belangrijke rol speelde tijdens de VOC periode. Tijdens de tweede Wereldoorlog is Middelburg zwaar beschadigd bij bombardementen. Het is leuk om langs de historische plekken te wandelen. Aansluitend rijden we naar Zoutelande. In deze bekende plek uit het liedje van Bløf, bestellen we iets te eten. We wandelen door de winkelstraat en over de dijk weer terug. Via de kustplaatsen rijden we terug naar Oostkapelle. Heerlijk om zo te genieten van het Zeeuwse landschap.

Dordrecht behoort tot één van de oudste steden van Nederland. Haar strategische ligging op een kruispunt van drie belangrijke vaarwegen, maakte de stad al snel van belang. Vele handelaren vestigden zich in Dordrecht. Nicolette en ik verblijven twee nachten in een Bed and Breakfast in het historische centrum, pal achter de oude kerk. Precies tegenover ons onderkomen hangt een plaquette dat de gebroeders de Witt daar geboren zijn. Door de coronamaatregelen zijn winkels, restaurants en musea gesloten. De stad oogt rustig. Verschillende toeristen lopen door de stad. Wij volgen hun voorbeeld aan de hand van een historische stadswandeling. Langs de kades van de binnenhaven staan oude herenhuizen. Pakhuizen zijn omgebouwd tot woningen. De Groothoofdpoort vormde vroeger de toegang tot de stad. In de middag rijden we met de trein naar station Dordrecht Stadspolders. Via de oevers van het Wantij, een zijarm van de Beneden Merwede rivier, wandelen we terug naar het centrum van de stad. ’s Avonds halen we ons eten op bij een nabij gelegen restaurant en eten dat op onze kamer. Gelukkig hebben we de beschikking over een klein keukentje en een eettafel. Het is niet beter. Tijdens het eten kijken we uit op de oude grachtenpandjes. Zondagochtend verlaten we Dordrecht. Het is wederom mooi weer. Met een pontje steken we de Merwede over. Aan de overzijde ligt de Biesbosch. Niet alle eilanden van dit natuurgebied zijn te bereiken. Vanwege corona varen veel boten niet. Wij kiezen voor een wandeling over de Jantje- en Deeneplaat. Veel onverharde paden zijn drassig. Het is nauwelijks voor te stellen, wanneer we tussen de meertjes doorlopen, dat hier vorige week nog ijs en sneeuw lag. Wat een prachtige omgeving is dit en wat is het een genot om door deze natuur te kunnen lopen.

Kasteel de Haar is het grootste kasteel van Nederland. Het kasteel werd in 1892 herbouwd op de ruïnes van het oude kasteel. De oorsprong van het kasteel gaat terug naar de twaalfde eeuw. Baron Etienne van Zuylen van Nyevelt erfde in 1890 de ruïnes van het kasteel. Hij liet het kasteel in neogotische stijl herbouwen. Wanneer we het park rond het kasteel betreden zien we het slot al liggen. Het indrukwekkende bouwwerk weerspiegelt in de slotgracht. Wat is dit mooi. Binnen is het kasteel misschien nog wel bijzonderder. De vroegere binnenplaats is bij de herbouw overkapt. De enorme ruime blinkt uit door de hoogte en fraaie inrichting. We bezoeken de kamers van het kasteel. Een suppoost vertelt dat kasteel de Haar maar liefste twintig slaapkamers heeft. Ook vertelt hij trost dat begin twintigste eeuw al een soort centrale verwarming aangelegd is. De familie van Zuylen bezat ook verschillende kastelen in Frankrijk. Men verbleef uitsluitend in de maand september in De Haar. In 2000 werd het onderhoud van het kasteel te duur voor de familie. Een stichting heeft de exploitatie overgenomen en het kasteel werd opgesteld voor bezoekers. De familie hield enkele privé kamers in het bijgebouw.